Spelen in organisaties

"All the world's a stage, and all the men and women merely players: they have their exits and their entrances; and one man in his time plays many parts, his acts being seven ages"
William Shakespeare

Het Nationale Teamontwikkelingsspel

Phanes heeft een (bord)spel ontwikkeld waarmee teams zelf kunnen ontdekken hoe zij beter kunnen samenwerken en de individuele capaciteiten van de teamleden optimaal kunnen benutten. Dit wordt door ons gecombineerd met een strakke follow-up over een periode van zes maanden, waarin het team voornamelijk zelfstandig aan de slag gaat.

In het Nationale Teamontwikkelingsspel confronteren wij een team met een aantal uitdagingen. Al spelend (experimenterend, zoekend) vindt het team haar eigen oplossingen en haar eigen manier om de variatie van de uitdagingen te kaderen.  De manier waarop het team dit doet wordt door ons gedocumenteerd en geanalyseerd. Een en ander mondt uit in een specifiek Teamprofiel en een daarop gebaseerd ‘6 maanden actieplan’, waarmee het team zelfstandig de verdere professionalisering ter hand neemt.

Pragmatisch optimaliseren

Organiseren is van alle dag: we doen niet anders. We helpen elkaar (“hou eens vast, dan kan ik ….”), we stemmen af (“dus jij doet de boodschappen..”), bepalen te bereiken doelen (“we moeten er altijd zijn voor ons gezin..”, of “we willen promoveren naar de hoogste klasse.”). We beïnvloeden de werkelijkheid om ons heen zodanig, dat we ons doel kunnen bereiken.  Ofwel, we beperken het aantal variabelen dat invloed heeft op ons doen en laten, door ze te negeren of te manipuleren. Als in de werkelijkheid nieuwe variatie zich aandient (ontslag, geboorte van kind, wetgeving, financiële tegenslag, technologische ontwikkeling etc.) waardoor ons doel of de manier waarop we dat willen bereiken op losse schroeven komt te staan, zullen we ons moeten aanpassen. Dat vinden we meestal niet leuk (“het ging juist zo lekker”), maar hier geldt: ‘do or die’.

Organisaties ontstaan als het helpen, afstemmen en doelgericht samenwerken formeel wordt gemaakt of zelf vastgelegd. Er worden dan missies, visies en strategieën bepaald, processen en procedures ontworpen en doelgroepen en klanten bepaald.  Taken worden geordend in functies, een hiërarchie wordt ingericht en - last but not least - wordt er nagedacht over ‘hoe wij met elkaar omgaan’ in deze organisatie en dat noemen we dan onze cultuur. Het organiseren is gereïficeerd, ofwel het conceptuele is stoffelijk geworden.

Mensen organiseren (en reïficeren) om grip te krijgen op de werkelijkheid en de variatie waarmee zij dagelijks te maken hebben te beperken. Die variatie trekt zich natuurlijk niets aan van onze beperkende maatregelen en dient zich vroeg of laat weer aan in de vorm van de een of andere (organisatie-) problematiek.

Óf de praktische problemen worden waargenomen of onderkend en óf de groep handelende mensen (‘de organisatie’) deze problemen geheel of gedeeltelijk kan oplossen, is afhankelijk van de toevallige samenstelling en ordening van de groep. Maar ook van de positie van individuen daarin en hun belangen, de middelen die zij ter beschikking hebben en de ruimte die de omgeving biedt. Er wordt samen bepaald wat mogelijk en haalbaar is en wat werkt: het pragmatisch optimum. Of dit theoretisch gezien of vanuit een model geredeneerd de beste oplossing is valt te bezien, maar dat is alleen en hooguit theoretisch interessant.

Het optimum is ook niet meer dan een momentopname tijdens een permanente activiteit, een hulpconstructie die in feite al verouderd is op het moment dat hij is bepaald. Immers, wanneer de organisatie met de gekozen oplossing aan de slag gaat, dienen zich zonder twijfel weer nieuwe problemen (‘variatie’) aan, waarvoor vervolgens oplossingen worden gevonden. Een continu proces van ‘pragmatisch optimaliseren’ .

Spel komt voor cultuur

Spelen is dè manier waarop mensen (en dieren) leren. In een spel kun je experimenteren met oplossingen voor problemen en met verschillende rollen. Bovendien biedt spelen een geweldige gelegenheid om – zonder al te grote consequenties – kracht te meten met anderen.  Leonard Huizinga heeft in zijn monumentale werk “Homo Ludens” de centrale ‘rol’ van het spelen in de ontwikkeling van mensen uiteengezet. Deze ‘rol’ is niet het resultaat van een gedachte, maar gaat voor de gedachte uit: het spelen is als activiteit bepalend voor wat wij zijn en doen.

"De realiteit Spel strekt zich, voor iedereen waarneembaar, uit over dierenwereld en menschenwereld te zamen. Zij kan derhalve in geen rationeel verband zijn gefundeerd, aangezien een gegrond zijn in de rede haar tot de menschenwereld zou beperken. Het bestaan van spel is aan geen trap van beschaving, aan geen vorm van wereldopvatting gebonden. Ieder denkend wezen kan zich die realiteit: spel, spelen, terstond als een zelfstandig, eigen iets voor oogen brengen, ook al zou zijn taal er geen algemeen woordbegrip voor bezitten. Het spel is onloochenbaar. Men kan bijna al het abstracte loochenen: recht, schoonheid, waarheid, goedheid, geest, God. Men kan den ernst loochenen. Het spel niet."

Uit: Homo Ludens (1938) van Leonard Huizinga, p.31

Of (te) kort samengevat: wij zijn wat wij spelen en hoe wij spelen. We kunnen er niets aan doen: we moeten spelen. Dat ligt in onze natuur besloten is niet het gevolg van ‘de rede’.

De manier waarop de leden van een team in ons spel samenwerken en experimenteren is de manier die past bij dat specifieke team, met z’n eigen set aan kennis, vaardigheden, ideeën en ambitie. De manier waarop mensen in een team met elkaar doelgericht acteren varieert per team en tussen teams (ook die met eenzelfde taakstelling).

Overdenkingen

Blijf scherp.
Houdt een objectieve blik.  
Innoveer uw team.  

Meld u nu aan voor onze Overdenkingen.

Aanmelden